گلخانه اسپانیایی چیست؟ | چرا سودآورترین گلخانه در ایران است

مقدمه

تا حالا به این موضوع فکر کرده‌اید که چرا اکثر گلخانه‌های مدرن و پربار در ایران، ظاهری شبیه به هم دارند؟ شاید اسم گلخانه اسپانیایی یا همان گلخانه گاتیک به گوشتان خورده باشد، اما دقیقا ندانید که چه تفاوتی با گلخانه‌های تونلی دارد. اگر قصد دارید سرمایه‌تان را در کشاورزی بیمه کنید و نگران باد و طوفان و برف‌های زمستان نباشید، جای درستی آمده‌اید. در این مقاله از وبلاگ گل افروز قصد بررسی اینکه چرا گلخانه اسپانیایی یکی از بهترین و سودآورترین گلخانه‌ها در ایران است و چرا شما هم باید ساخت گلخانه اسپانیایی را اولویت قرار دهید را داریم.

گلخانه اسپانیایی چیست؟

گلخانه‌های اسپانیایی یا همان سازه‌های مولتی اسپن (Multi-Span)، امروزه به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین و کارآمدترین سازه‌ها در صنعت کشاورزی مدرن جهان شناخته می‌شوند. این سازه‌ها که ما در گل افروز با بالاترین استانداردها تولید می‌کنیم، برخلاف گلخانه‌های سنتی و تونلی قدیمی، دارای سقف‌های بلند و دهانه‌های عریض هستند. فلسفه اصلی طراحی این گلخانه‌ها، ایجاد حداکثر حجم هوای ممکن برای گیاه است. وقتی حجم هوای داخل گلخانه زیاد باشد، کنترل نوسانات دمایی (چه در تابستان‌های داغ و چه در زمستان‌های سرد) بسیار راحت‌تر می‌شود و گیاه تنش کمتری را تجربه می‌کند.

این سازه‌ها معمولا از جنس فولاد گالوانیزه گرم ساخته می‌شوند تا در برابر رطوبت بالای گلخانه مقاومت کامل داشته باشند. در گلخانه اسپانیایی، تمرکز بر روی مقاومت در برابر بادهای شدید و بارهای سنگین برف است. طراحی مهندسی این سازه‌ها به گونه‌ای است که امکان نصب انواع تجهیزات مدرن مانند پرده‌های سایه‌انداز یا شید، سیستم‌های آبیاری هیدروپونیک و سیستم‌های پیشرفته گرمایشی و سرمایشی به راحتی بر روی اسکلت سازه فراهم باشد.

مشخصات گلخانه اسپانیایی

در شرکت گل افروز، ما مشخصات فنی را دقیقا بر اساس استانداردهای روز اروپا و متناسب با اقلیم منطقه شما پیاده‌سازی می‌کنیم. با این حال، استانداردهای کلی سازه‌های ما که تماما پیچ و مهره‌ای یا پرتابل هستند، به شرح زیر است: برای اینکه دید کاملی داشته باشید، جزئیات فنی دقیق را در این جدول برایتان آورده‌ایم:

این مشخصات تضمین می‌کند که سازه شما سال‌های سال بدون کوچک‌ترین خوردگی یا تغییر شکل، پا بر جا بماند.

ویژگی‌های گلخانه اسپانیایی

یکی از بارزترین ویژگی‌های گلخانه‌های اسپانیایی که ما در گل افروز اجرا می‌کنیم، سیستم تهویه فوق العاده آنهاست. وجود پنجره‌های سقفی که معمولا حدود 20 درصد از مساحت سقف را تشکیل می‌دهند، باعث می‌شود هوای گرم که به سمت بالا حرکت می‌کند، به راحتی خارج شده و تهویه طبیعی عالی صورت گیرد. این ویژگی در مناطق گرمسیر ایران یک مزیت حیاتی است.

ویژگی مهم دیگر، استفاده از اتصالات پیچ و مهره‌ای است. در سازه‌های ما هیچگونه جوشکاری در محل نصب انجام نمی‌شود. چرا؟ چون جوشکاری باعث از بین رفتن روکش گالوانیزه شده و نقطه شروع زنگ زدگی می‌شود. اما در سیستم پرتابل گل افروز، تمام قطعات در کارخانه تولید، سوراخ کاری و گالوانیزه می‌شوند و در محل فقط مونتاژ می‌شوند. همچنین قابلیت نصب راحت سیستم‌های تریلی برای محصولاتی مثل خیار، گوجه و فلفل دلمه‌ای از دیگر ویژگی‌های این سازه‌هاست که تحمل وزن بار محصول را به شدت بالا می‌برد.

مزایای گلخانه اسپانیایی

سرمایه‌گذاری روی گلخانه اسپانیایی مزایای بلندمدت بسیاری دارد. اولین مورد، بهره‌وری بالاتر در واحد سطح است. به دلیل ارتفاع بلند و حجم هوای زیاد، فتوسنتز بهتر انجام شده و بیماری‌های قارچی به دلیل تهویه مناسب کاهش می‌یابد که یعنی محصول بیشتر و باکیفیت‌تر با مصرف سموم کمتر.

دومین مزیت، طول عمر سازه است. استفاده از آلیاژ گالوانیزه گرم باعث می‌شود این سازه‌ها در برابر رطوبت دائمی گلخانه مقاومت کنند و هزینه‌های تعمیر و نگهداری شما را به شدت کاهش دهند. سومین مورد، قابلیت توسعه و جابجایی است. از آنجایی که سازه‌های ما پیچ و مهره‌ای هستند، اگر روزی بخواهید گلخانه را گسترش دهید یا حتی به مکان دیگری منتقل کنید، این کار با کمترین پرت مصالح امکان پذیر است و در نهایت، کاهش مصرف انرژی؛ طراحی مهندسی و استفاده از پوشش‌های چندلایه پلی‌کربنات یا پلاستیک‌های باکیفیت، باعث حفظ حرارت در زمستان و خنکی در تابستان می‌شود که مستقیما روی قبض‌های انرژی شما تاثیر مثبت می‌گذارد.

معایب گلخانه های اسپانیایی

صادقانه بگویم، هر سازه‌ای در کنار مزایا، نکاتی دارد که باید به آن‌ها توجه کرد. شاید اولین چیزی که به عنوان عیب مطرح شود، هزینه اولیه بالاتر نسبت به گلخانه‌های سنتی یا تونلی باشد. بله، ساخت گلخانه اسپانیایی سرمایه بیشتری می‌طلبد، اما ما در گل افروز معتقدیم این یک هزینه نیست، بلکه یک سرمایه‌گذاری است که با افزایش برداشت محصول در سال‌های اول بازمی‌گردد.

مورد بعدی، نیاز به تخصص در اجرا است. نصب این سازه‌ها کار یک جوشکار معمولی نیست و نیاز به تیم فنی مهندسی دارد (که البته تیم‌های اجرایی ما این نگرانی را کاملا رفع می‌کنند). همچنین، به دلیل ارتفاع زیاد، مدیریت دما در فصول خیلی سرد (در مناطق یخبندان) نیازمند سیستم‌های گرمایشی قدرتمندتری نسبت به گلخانه‌های کوتاه است. البته این موضوع با طراحی اصولی سیستم گرمایش از کف یا کوره‌های هوای گرم قابل حل است.

انواع گلخانه اسپانیایی

گلخانه‌های اسپانیایی از نظر شکل ظاهری کمان‌ها (Arc) به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند. انتخاب بین این دو نوع صرفا سلیقه‌ای نیست، بلکه کاملا فنی و وابسته به شرایط آب و هوایی منطقه شماست. تیم فنی گل افروز با بررسی میزان بارش برف، شدت تابش نور خورشید و رطوبت منطقه شما، بهترین گزینه را پیشنهاد میدهد.

به طور کلی این دو دسته شامل سازه‌های سیرکولار (Circular) یا قوسی شکل معمولی و سازه‌های گاتیک (Gothic) یا نوک تیز هستند. هرکدام از این‌ها رفتار متفاوتی در برابر بارهای وارده (مثل برف و باد) و همچنین نحوه هدایت قطرات تعریق داخل گلخانه دارند. در ادامه هر کدام را به تفصیل بررسی می‌کنیم تا بدانید کدام یک برای پروژه شما مناسب‌تر است.

گلخانه اسپانیایی سیرکولار

گلخانه‌های سیرکولار یا همان قوسی دایره‌ای، قدیمی‌ترین و کلاسیک‌ترین فرم گلخانه‌های مدرن هستند. سقف این گلخانه‌ها به شکل یک نیم دایره کامل است. این طراحی باعث می‌شود که مقاومت بسیار خوبی در برابر باد داشته باشند، زیرا باد به راحتی از روی منحنی نرم سقف عبور می‌کند و فشار کمتری به سازه وارد می‌شود.

از نظر نورگیری، این سازه‌ها در مناطقی که زاویه تابش خورشید مستقیم‌تر است عملکرد خوبی دارند. همچنین نصب پوشش پلاستیک روی این کمان‌ها بسیار راحت است و پلاستیک به خوبی روی سازه می‌نشیند که باعث افزایش طول عمر نایلون می‌شود. اما یک نکته مهم وجود دارد؛ در مناطقی که رطوبت بسیار بالاست، قطرات آب ناشی از تعریق ممکن است از سقف چکه کنند و روی گیاه بریزند که مطلوب نیست. با این حال، گلخانه سیرکولار برای مناطق بادخیز و با بارش برف متوسط، گزینه‌ای بسیار اقتصادی و کارآمد محسوب می‌شود که ما در بسیاری از پروژه‌های گل افروز از آن استفاده کرده‌ایم.

گلخانه اسپانیایی گاتیک

گلخانه گاتیک که به خاطر شکل نوک‌تیز سقفش (شبیه طاق‌های معماری گاتیک) به این نام معروف شده، شاهکار مهندسی گلخانه است. این قله تیز دو مزیت حیاتی دارد:

1.    مدیریت برف: به دلیل شیب تندتر سقف، برف نمی‌تواند روی آن انباشته شود و به سرعت به پایین سر می‌خورد. بنابراین برای مناطق پربارش و سردسیر، سازه گاتیک بهترین انتخاب است.

2.    کنترل قطرات تعریق: در داخل گلخانه، رطوبت به سقف می‌چسبد. در سازه گاتیک، شیب تند باعث می‌شود قطرات آب به جای چکه کردن روی سر گیاه (که باعث بیماری می‌شود)، به سمت دیواره‌ها و ناودان‌ها هدایت شوند. علاوه بر این، ارتفاع تاج در گلخانه‌های گاتیک معمولا بلندتر است که حجم هوای بیشتری را فراهم می‌کند.

در گل افروز، ما برای کشت‌های هیدروپونیک و حساس، معمولا سازه گاتیک را به دلیل تهویه و نورگیری بهتر (نور صبح و عصر را بهتر جذب می‌کند) پیشنهاد می‌دهیم.

کاربردهای گلخانه اسپانیایی

گلخانه‌های اسپانیایی ساخت گل افروز به دلیل انعطاف پذیری بالا، تقریبا برای هر نوع کشتی مناسب هستند.

• کشت صیفی‌جات: محبوب‌ترین کاربرد برای خیار، گوجه فرنگی، فلفل دلمه‌ای و بادمجان است. ارتفاع بلند سازه اجازه میدهد بوته‌ها را تا ارتفاع ۴ یا ۵ متر بالا ببرید (High-wire growing) که عملکرد را چند برابر می‌کند.
• کشت هیدروپونیک: به دلیل ساختار دقیق و تراز مهندسی، این سازه‌ها بهترین بستر برای نصب سیستم‌های حساس هیدروپونیک، ناودان‌های کشت یا گاتر (Gutter) و سیستم‌های بازیافت آب هستند.
• گل‌های شاخه بریده: برای پرورش گل رز و سایر گل‌های زینتی که نیاز به کنترل دقیق دما و رطوبت دارند، سازه اسپانیایی ایده‌آل است.
• تولید نشاء: با توجه به قابلیت هوابندی عالی و کنترل آفات، این گلخانه‌ها محیطی ایزوله و امن برای تولید نشاء سالم فراهم می‌کنند.

هزینه ساخت گلخانه اسپانیایی

سوال درباره هزینه همیشه یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های شماست. ببینید، قیمت ساخت گلخانه اسپانیایی عدد ثابتی نیست و مثل خرید یک کالای آماده در سوپرمارکت نمی‌باشد. قیمت نهایی به پارامترهای زیادی بستگی دارد:

• قیمت روز فولاد: چون سازه تماما فلزی است، نوسانات بازار آهن مستقیما تاثیرگذار است.
• متراژ زمین: هرچه متراژ بالاتر باشد، هزینه سربار کمتر شده و قیمت تمام شده در هر متر مربع کاهش می‌یابد.
• جهیزات انتخابی: آیا پنجره برقی می‌خواهید یا دستی؟ پوشش پلی‌کربنات باشد یا نایلون؟ سیستم گرمایش از کف باشد یا بخاری؟ با این حال، چون ما در گل افروز تولید کننده مستقیم هستیم و واسطه‌ها را حذف کرده‌ایم، قیمت‌های ما بسیار رقابتی است.

ما به جای دادن یک قیمت غیردقیق، به شما مشاوره تخصصی می‌دهیم تا با توجه به بودجه‌تان، بهترین ترکیب سازه و تجهیزات را انتخاب کنید که بیشترین بازدهی اقتصادی را داشته باشد.

فونداسیون گلخانه اسپانیایی

فونداسیون پایه و اساس استحکام گلخانه شماست. در سازه‌های اسپانیایی گل افروز، ما نیازی به بتن‌ریزی یکپارچه در تمام سطح زمین نداریم. روش کار ما معمولا استفاده از فونداسیون‌های نقطه‌ای یل شمعی است.

• ابتدا بر اساس نقشه برداری دقیق، محل ستون‌ها مشخص می‌شود.
• سپس چاله‌هایی با عمق و قطر مهندسی شده (معمولا عمق ۸۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر) حفر می‌شود.
• ستون‌های اصلی یا استاب درون این چاله‌ها قرار گرفته و با بتن عیار بالا پر می‌شوند.

این نوع فونداسیون باید بتواند نیروی کششی ناشی از باد که می‌خواهد گلخانه را از جا بکند و نیروی فشاری ناشی از وزن برف و سازه را تحمل کند. تراز بودن دقیق فونداسیون در گلخانه‌های اسپانیایی حیاتی است؛ حتی چند سانتیمتر اختلاف می‌تواند در نصب ناودان‌ها و سیستم‌های مکانیزه اختلال ایجاد کند. تیم اجرایی ما با دوربین‌های نقشه برداری دقیق این مرحله را با وسواس بالا انجام می‌دهند.

مراحل ساخت گلخانه اسپانیایی

در شرکت گل افروز، ما فرآیند ساخت را به یک مسیر روشن و گام‌به‌گام تبدیل کرده‌ایم:

• مشاوره و بازدید: ابتدا زمین شما، کیفیت آب و خاک و شرایط آب و هوایی بررسی می‌شود.
• طراحی و مهندسی: واحد فنی ما نقشه‌های دقیق سازه، تاسیسات و جانمایی را بر اساس توپوگرافی زمین طراحی می‌کند.
• تولید در کارخانه: قطعات بر اساس نقشه در کارخانه ما برش خورده، سوراخ کاری شده و سپس وارد وان گالوانیزه گرم می‌شوند.
• اجرای فونداسیون: همزمان با تولید، تیم نصب فونداسیون را در زمین شما اجرا می‌کند
• مونتاژ اسکلت: ستون‌ها، کمان‌ها و سرتاج‌ها به صورت کاملا پیچ و مهره‌ای نصب می‌شوند.
• نصب پوشش و تجهیزات: نایلون یا پلی‌کربنات نصب شده و سیستم‌های پنجره، فن، پد و گرمایش راه‌اندازی می‌شوند.

این فرآیند تحت نظارت سازمان نظام مهندسی کشاورزی انجام می‌شود تا خیالتان از بابت استانداردها راحت باشد.

گلخانه اسپانیایی دست دوم

شاید با دیدن تبلیغات گلخانه دست دوم وسوسه شوید که هزینه کمتری بپردازید، اما به عنوان مشاور دلسوز شما در گل افروز، باید هشدارهای لازم را بدهم. گلخانه دست دوم ریسک‌های پنهان زیادی دارد:

• خستگی فلز: سازه‌ای که سال‌ها زیر بار باد و برف بوده، دچار خستگی فلز شده و مقاومت اولیه را ندارد.
• زنگ زدگی پنهان: هنگام باز کردن یا همان دیمونتاژ سازه قبلی، بسیاری از پیچ‌ها و اتصالات آسیب می‌بینند و پوشش گالوانیزه خراش برمی‌دارد.
• عدم تطابق: سازه قبلی برای ابعاد زمین و اقلیم منطقه‌ای دیگر طراحی شده است. نصب آن در زمین شما اغلب با پرتی زیاد و عدم چفت شدن قطعات همراه است.

معمولا هزینه‌های باز کردن، حمل، تعمیر، خرید پیچ و مهره جدید و نصب مجدد گلخانه دست دوم، اختلاف قیمت آن با نو را آنقدر کم می‌کند که ارزش ریسک کردن روی سرمایه شما را ندارد. سازه نو، گارانتی و آرامش خاطر دارد.

نقشه سازه گلخانه اسپانیایی

نقشه سازه در گلخانه اسپانیایی فقط یک نقاشی نیست؛ بلکه شناسنامه فنی گلخانه شماست. در گل افروز، نقشه‌ها شامل دفترچه محاسبات فنی هستند که در آن بارهای وارده (بار مرده، بار زنده، بار برف، بار باد و بار محصول) دقیقا محاسبه شده‌اند. این نقشه‌ها شامل:

• پلان فونداسیون و محل دقیق ستون‌ها
• پلان اسکلت و جزئیات اتصالات (Detailing)
• پلان تاسیسات (محل عبور لوله‌های گرمایش، کابل‌کشی برق و آبیاری)

وجود این نقشه‌ها برای اخذ مجوز از جهاد کشاورزی و نظام مهندسی و همچنین دریافت وام‌های بانکی الزامی است. ما نقشه‌هایی را به شما ارائه می‌دهیم که نه تنها استاندارد هستند، بلکه برای کاهش ضایعات و سهولت در نصب، بهینه سازی شده‌اند. داشتن نقشه دقیق یعنی شما دقیقا می‌دانید بابت چه چیزی پول می‌دهید و سازه نهایی چه مشخصاتی خواهد داشت.

تفاوت گلخانه ایرانی و اسپانیایی

وقتی از گلخانه ایرانی صحبت می‌کنیم، معمولا منظور سازه‌های تونلی سنتی یا طرح‌های قدیمی جوشی است که در گذشته رایج بودند. تفاوت اصلی بین این‌ها و گلخانه‌های اسپانیایی در تکنولوژی و کارایی است.

• ارتفاع و حجم: گلخانه‌های ایرانی معمولا کوتاه‌ترند (۳ تا ۴ متر)، اما اسپانیایی‌ها بلند (تا ۶ متر ستون و ۹ متر تاج) هستند که تهویه را دگرگون می‌کند.
• اتصالات: ایرانی‌ها اغلب جوشی هستند (که زنگ می‌زنند)، اما اسپانیایی‌ها 100 درصد پیچ و مهره‌ای و گالوانیزه هستند.
• مقاومت: سازه‌های اسپانیایی بر اساس محاسبات مهندسی برای بادهای شدید و برف سنگین طراحی می‌شوند، در حالی که سازه‌های سنتی اغلب تجربی ساخته می‌شوند و در حوادث طبیعی آسیب‌پذیرند.
• تجهیزات: امکان نصب سیستم‌های مکانیزه مدرن (مثل شیدینگ، بوم آبیاری و ...) روی سازه‌های اسپانیایی بسیار راحت‌تر و اصولی‌تر است.

سخن پایانی

کشاورزی و تولید غذا، فقط یک شغل نیست؛ بلکه شریان حیاتی هر جامعه‌ای است. ما در شرکت گل افروز عمیقا باور داریم که احداث یک گلخانه مدرن، فقط برپایی چند ستون و کمان نیست؛ بلکه خلق یک اکوسیستم زنده و پویاست که قرار است سرمایه و آینده شما را تأمین کند.

سازه گلخانه، خانه گیاه شماست. همان‌طور که برای خانه خودتان به دنبال امنیت و استحکام هستید، گیاهان شما هم برای تولید محصول باکیفیت و صادراتی، به محیطی امن در برابر طوفان، برف و نوسانات دمایی نیاز دارند. تجربه اجرای سالانه بیش از ۹۵ هکتار پروژه، به ما آموخته است که کیفیت، ارزان‌ترین راه برای رسیدن به سود پایدار است. ما اینجا هستیم تا شما نگران سازه و تجهیزات نباشید و تمام تمرکزتان را روی پرورش بهترین محصول بگذارید.

سوال متداول درباره گلخانه اسپانیایی

1. آیا سازه‌های گل افروز مورد تایید جهاد کشاورزی و بانک‌ها برای دریافت وام هستند؟

بله، صد در صد. تمام نقشه‌ها و دفترچه محاسبات فنی ما تحت نظارت و تایید سازمان نظام مهندسی کشاورزی تهیه می‌شوند. شما می‌توانید با خیال راحت از این مدارک برای اخذ مجوزهای قانونی و دریافت تسهیلات بانکی استفاده کنید.

2. زمان تحویل و نصب گلخانه چقدر طول می‌کشد؟

این زمان بستگی به متراژ و ترافیک خط تولید کارخانه دارد. اما به طور معمول، برای یک پروژه استاندارد (مثلا ۵۰۰۰ متر)، پروسه تولید قطعات در کارخانه حدود ۳۰ تا ۴۵ روز کاری و عملیات نصب و پوشش حدود ۳۰ روز زمان می‌برد. در جلسه مشاوره، جدول زمان بندی دقیق پروژه شما ارائه خواهد شد.

3. حداقل متراژ برای ساخت گلخانه اسپانیایی چقدر باید باشد تا توجیه اقتصادی داشته باشد؟

اگرچه ما محدودیت فنی برای ساخت نداریم، اما پیشنهاد تخصصی ما این است که برای گلخانه‌های مدرن اسپانیایی با تجهیزات کامل، حداقل متراژ ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ متر مربع را در نظر بگیرید. در متراژهای کمتر، هزینه‌های سربار مثل سیستم گرمایش مرکزی یا اتاق فرمان باعث می‌شود قیمت تمام شده هر متر مربع افزایش یابد و دوره بازگشت سرمایه طولانی‌تر شود.

4. آیا سازه‌های شما گارانتی دارند؟

بله. از آنجایی که ما از بهترین متریال و پوشش گالوانیزه گرم استاندارد استفاده می‌کنیم، سازه‌های ما دارای گارانتی استحکام سازه هستند. همچنین خدمات پس از فروش ما شامل تامین قطعات و مشاوره نگهداری، همیشگی است.

5. زمین من شیب دار است، آیا امکان احداث گلخانه اسپانیایی وجود دارد؟

بله. تیم طراحی ما بر اساس توپوگرافی زمین شما نقشه را طراحی می‌کند. اگر شیب ملایم باشد (معمولا تا ۱ یا ۱.۵ درصد)، با تسطیح و شیب بندی طولی مشکل حل می‌شود. در شیب‌های تندتر، ممکن است نیاز به پله بندی باشد که تیم نقشه برداری ما بهترین راهکار را برای کاهش هزینه‌های خاکبرداری به شما پیشنهاد میدهد.