انواع گلخانه و کاربردهای هر کدامشان را بشناسید

انواع گلخانه و کاربردهای آن‌ها

ورود به صنعت کشاورزی مدرن، دیگر تنها یک انتخاب برای علاقه شخصی نیست، بلکه یک استراتژی هوشمندانه اقتصادی برای مقابله با بحران کم آبی و تغییرات شدید اقلیمی است که البته قبل از آن باید با انواع گلخانه و کاربردهای آن‌ها آشنا شوید و سپس اقدام به ساخت کنید. ساخت گلخانه دقیقا همان نقطه‌ای است که می‌تواند کشاورزی سنتی و پرخطر را به یک صنعت پرسود و پایدار تبدیل کند.

در شرکت گل افروز، ما بارها شاهد بوده‌ایم که چگونه یک تصمیم درست در انتخاب نوع سازه و تجهیزات، سرنوشت مالی یک پروژه را تغییر داده است. در این مقاله از وبلاگ گل افروز قصد داریم که شما را با صفر تا صد انواع سازه‌ها، هزینه‌ها و روش‌های کشت آشنا کنیم.

انواع گلخانه بر اساس نوع سازه و متریال

اولین و شاید مهم‌ترین قدم در احداث گلخانه، انتخاب اسکلت و استخوان بندی اصلی سازه است. سازه گلخانه صرفا چند ستون و سقف نیست؛ بلکه دژی مستحکم در برابر بادهای شدید، برف سنگین و نوسانات دمایی است. انتخاب اشتباه در این مرحله می‌تواند هزینه‌های تعمیر و نگهداری را در آینده به شدت افزایش دهد. ما در گل افروز معتقدیم که طراحی باید بر اساس توپوگرافی منطقه و محاسبات دقیق مهندسی انجام شود.

در دنیای مهندسی کشاورزی، سازه‌ها بر اساس شکل هندسی و متریال به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند که هرکدام ویژگی‌های منحصر ‌به فردی دارند. شاید نام‌هایی مثل اسپانیایی، گاتیک یا ایرانی به گوشتان خورده باشد، اما تفاوت واقعی آن‌ها در چیست؟ در ادامه به بررسی تخصصی این موارد می‌پردازیم تا بدانید کدام گزینه برای زمین شما مناسب‌تر است.

1. سازه گلخانه اسپانیایی و گاتیک

اگر به دنبال ترکیبی از استحکام، زیبایی و کارایی هستید، سازه اسپانیایی و طرح‌های گاتیک (Gothic) بهترین انتخاب‌های حال حاضر در جهان و ایران هستند. این سازه‌ها که تخصص اصلی تیم اجرایی گل افروز محسوب می‌شوند، به دلیل طراحی قوس‌دار و نوک تیز، مقاومت فوق‌العاده‌ای در برابر بار برف و باد دارند. زاویه خاص سقف در سازه گاتیک باعث می‌شود تا قطرات ناشی از تعریق پوشش، به جای چکیدن روی گیاه که عامل اصلی بیماری‌های قارچی است، به سمت دیواره‌ها هدایت شوند.

علاوه بر این، ما به عنوان سازنده گلخانه حرفه ای، این سازه‌ها را به صورت تماما پیچ و مهره‌ای و پرتابل طراحی می‌کنیم. استفاده از قطعات گالوانیزه گرم در این سازه‌ها باعث می‌شود که مقاومت آن‌ها در برابر رطوبت و زنگ‌زدگی به حداکثر برسد. ارتفاع بلند این سازه‌ها که گاهی تا ۹ متر هم میرسد، حجم هوای زیادی را در اختیار گیاه قرار میدهد و مدیریت دما در تابستان‌های گرم را بسیار آسان‌تر می‌کند. بنابراین، اگر هدف شما ساخت گلخانه هیدروپونیک یا کشت‌های متراکم است، سازه‌های اسپانیایی و گاتیک به دلیل تهویه عالی و استحکام بالا، گزینه‌ای بی رقیب محسوب می‌شوند.

2. گلخانه‌های شیشه‌ای

ساخت گلخانه شیشه ای در گذشته نماد گلخانه‌های مدرن بود و هنوز هم در برخی کشورهای اروپایی با نور کم، طرفداران خود را دارد. مهم‌ترین مزیت شیشه، عبور نور بسیار بالا و طول عمر زیاد پوشش است. با این حال، باید در نظر داشت که وزن سنگین شیشه نیاز به اسکلت بندی بسیار قوی‌تر و گران‌تری دارد. همچنین شیشه عایق حرارتی ضعیفی است و در مناطق گرمسیر یا بسیار سردسیر، هزینه‌های انرژی مثل سرمایش و گرمایش را به شدت بالا میبرد. معمولا این نوع سازه برای مراکز تحقیقاتی یا نمایشگاهی توصیه می‌شود و برای تولید تجاری در اقلیم ایران، سازه‌های مدرن پلاستیکی یا پلی‌کربنات با طرح اسپانیایی، توجیه اقتصادی بهتری دارند.

3. سازه تونلی و کمانی

برای کسانی که به دنبال ساخت گلخانه ارزان هستند و می‌خواهند با بودجه‌ای محدودتر کار را شروع کنند، سازه‌های تونلی (Quonset) گزینه‌ای قابل تامل است. این سازه‌ها ساختاری ساده‌تر دارند و معمولا ارتفاع کمتری نسبت به مدل‌های اسپانیایی دارند. هرچند که مقاومت آن‌ها در برابر باد و برف کمتر از مدل‌های گاتیک است، اما برای مناطقی با آب‌وهوای معتدل و برای کشت‌های خاکی فصلی می‌توانند مفید باشند. البته باید توجه داشت که واژه ارزان نباید به معنای بی‌کیفیت باشد؛ حتی در این سازه‌ها نیز ما از لوله‌های گالوانیزه استاندارد استفاده می‌کنیم تا طول عمر سازه تضمین شود.

انواع گلخانه بر اساس بستر کشت خاک یا آب

پس از انتخاب سازه، نوبت به انتخاب قلب تپنده گلخانه، یعنی سیستم کشت میرسد. این تصمیم مستقیما بر روی هزینه ساخت گلخانه و میزان برداشت محصول شما تاثیر می‌گذارد. آیا باید به روش سنتی وفادار ماند یا تکنولوژی‌های جدید را پذیرفت؟ بیایید این دو روش را تحلیل کنیم.

1. کشت خاکی

در این روش، ریشه گیاه مستقیما در خاک قرار می‌گیرد. این سیستم برای کشاورزانی که تجربه کار با زمین را دارند آشناتر است و نیاز به دانش فنی پیچیده‌ای در زمینه فرمول نویسی کودها ندارد. همچنین هزینه اولیه راه اندازی آن نسبت به سیستم‌های بدون خاک کمتر است، زیرا نیازی به بسترهای کشت خاص یا سیستم‌های تزریق کود پیشرفته نیست. اما نکته مهم اینجاست که در کشت خاکی، کنترل آفات و بیماری‌های خاکزی دشوارتر است و مصرف آب نسبت به روش‌های مدرن بالاتر است.   

2. ساخت گلخانه هیدروپونیک

اگر به دنبال حداکثر سودآوری و بهره‌وری هستید، بدون شک ساخت گلخانه هیدروپونیک مسیر آینده شماست. طبق گزارش‌های سازمان جهانی غذا و کشاورزی (FAO)، سیستم‌های هیدروپونیک می‌توانند تا ۹۰ درصد در مصرف آب صرفه جویی کنند؛ موضوعی که در کشور کم آب ما حیاتی است. در این روش، گیاهان در بسترهایی خنثی مانند کوکوپیت یا پرلیت قرار می‌گیرند و مواد غذایی دقیقا به اندازه نیاز گیاه از طریق آب به ریشه میرسد.

شاید در نگاه اول، هزینه ساخت گلخانه هیدروپونیک بالاتر به نظر برسد، اما افزایش چند برابری تناژ محصول در واحد سطح و کاهش بیماری‌های ریشه‌ای، بازگشت سرمایه را تسریع می‌کند. برای مثال، در ساخت گلخانه خیار به روش هیدروپونیک، می‌توان در طول سال برداشت محصول داشت و کیفیت ظاهری میوه‌ها نیز برای صادرات بسیار مناسب‌تر است. تیم متخصص گل افروز با طراحی دقیق سیستم‌های آبیاری و تغذیه، تضمین می‌کند که این سرمایه گذاری بالاترین راندمان را برای شما داشته باشد.

بهترین محصولات برای سودآوری بالا چیست؟

بسیاری از سرمایه گذاران از ما می‌پرسند که چه بکاریم تا بیشترین سود را داشته باشیم؟ پاسخ به این سوال به تحلیل بازار هدف و قصد شما بستگی دارد که شما میخواهید محصولاتتان در داخل استفاده شوند و یا به خارج بروند. اما تجربه ما در اجرای پروژه‌های ما نشان داده است که برخی محصولات همیشه بازاری داغ و مشتریانی دست به نقد دارند. انتخاب محصول مناسب باید قبل از خرید تجهیزات گرمایشی و سرمایشی و طراحی نهایی انجام شود، زیرا نیازهای اقلیمی هر گیاه متفاوت است. در ادامه به برخی از محبوب‌ترین و سودآورترین گزینه‌ها اشاره می‌کنیم که در سازه‌های مدرن گل افروز بهترین عملکرد را داشته‌اند:

• خیار گلخانه‌ای: پرطرفدارترین محصول با دوره رشد کوتاه. ساخت گلخانه خیار به دلیل رسیدن سریع به محصول حدود ۴۰ روز پس از کشت نقدینگی سریعی را برای گلخانه دار ایجاد می‌کند.
• گوجه فرنگی و فلفل دلمه‌ای رنگی: این محصولات، مخصوصا انواع رنگی فلفل، پتانسیل صادراتی بسیار بالایی به کشورهای همسایه مانند روسیه و حاشیه خلیج فارس دارند.
• گل‌های شاخه بریده مثل رز: اگرچه حساسیت بالایی دارند و نیازمند تجهیزات دقیق‌تری هستند، اما حاشیه سود آن‌ها در اعیاد و مناسبت‌ها فوق‌العاده است.
• توت فرنگی: کشت طبقاتی توت فرنگی در سیستم هیدروپونیک، استفاده از فضا را چند برابر کرده و محصولی لوکس و گران قیمت تولید می‌کند.

بررسی هزینه ساخت گلخانه و سرمایه اولیه

به بخش حساس و تعیین کننده مقاله می‌رسیم که بحث هزینه‌ها مطرح می‌شود. طبیعی است که به عنوان سرمایه گذار بخواهید بدانید دقیقا چقدر باید هزینه کنید. اما واقعیت این است که قیمت سازه گلخانه و هزینه‌های جانبی، فرمول ثابتی ندارند و به متغیرهای زیادی وابسته‌اند. عواملی مثل عرض دهانه‌های گلخانه (۸، ۹ یا ۱۰.۵ متری)، ارتفاع ستون‌ها، نوع پوشش (پلاستیک UV دار یا پلی‌کربنات) و سطح اتوماسیون، همگی قیمت نهایی را تغییر می‌دهند.

با این حال، خبر خوب این است که ما در گل افروز، تولیدکننده مستقیم هستیم. حذف واسطه‌ها باعث می‌شود که لیست قیمت تجهیزات گلخانه و سازه‌ها در شرکت ما کاملا رقابتی باشد. همچنین ما امکان فروش مصالح گلخانه و فروش عمده مصالح گلخانه را برای همکاران و سازندگان دیگر فراهم کرده‌ایم که نشان‌دهنده قدرت تولیدی مجموعه است. برای اینکه دید بهتری داشته باشید، هزینه‌ها معمولا به دو بخش اصلی تقسیم می‌شوند:

• هزینه‌های ثابت: شامل زیرسازی، فونداسیون، و خرید اسکلت فلزی.
• هزینه‌های متغیر: شامل سیستم‌های تاسیساتی مانند فن و پد، هیترها، سیستم‌های آبیاری و پرده‌های ذخیره انرژی.

اگر بودجه محدودی دارید و به دنبال احداث گلخانه ارزان هستید، پیشنهاد ما این است که هرگز از کیفیت اسکلت و سازه کم نکنید. می‌توانید در ابتدا سیستم‌های تمام اتوماتیک را حذف کرده و به مرور زمان آن‌ها را اضافه کنید، اما ضعف در سازه اصلی قابل جبران نیست. ما با ارائه مشاوره تخصصی، بهترین ترکیب از تجهیزات و سازه را متناسب با بودجه شما طراحی می‌کنیم تا سرمایه شما هدر نرود.

چرا انتخاب پیمانکار گلخانه، مهم‌تر از نوع سازه است؟

شاید بتوانید بهترین متریال و گران‌ترین تجهیزات را خریداری کنید، اما اگر نصب و اجرای آن‌ها توسط یک پیمانکار گلخانه کم‌تجربه انجام شود، نتیجه نهایی فاجعه‌بار خواهد بود. گلخانه یک سیستم به هم پیوسته است؛ اگر دریچه‌های تهویه درست نصب نشوند یا شیب بندی ناودان‌ها (Gutter) دقیق نباشد، در اولین بارش سنگین یا وزش باد، خسارات جبران ناپذیری به بار می‌آید.

شرکت گل افروز صرفا یک فروشنده آهن‌آلات نیست؛ ما یک مهندس مشاور و پیمانکار ساخت گلخانه هستیم که پروژه‌هایمان تحت نظارت مستقیم سازمان نظام مهندسی کشاورزی اجرا می‌شود. تجربه اجرای بیش از ۹۵ هکتار گلخانه موفق در داخل و خارج از کشور، گواهی بر این ادعاست که ما زبان سازه و گیاه را می‌فهمیم. خدمات ما شامل:

• طراحی تخصصی نقشه بر اساس ابعاد زمین و اقلیم منطقه.
• تولید قطعات در کارخانه با دستگاه‌های پیشرفته.
• اجرای فونداسیون و نصب دقیق سازه توسط تیم‌های مجرب.
• مشاوره کشت و معرفی بازارهای فروش.

در واقع، ما به عنوان شرکت تولید کننده مصالح گلخانه، کیفیت آلیاژ گالوانیزه و قطعات را تضمین می‌کنیم و به عنوان مجری، عملکرد صحیح سیستم را گارانتی می‌نماییم.

سخن پایانی

در این مقاله از وبلاگ گل افروز دریافتیم که ساخت گلخانه فرآیندی فراتر از خرید چند لوله و پلاستیک است. از انتخاب سازه اسپانیایی و گاتیک برای مقاومت در برابر عوامل جوی گرفته تا تصمیم گیری بین کشت خاکی و ساخت گلخانه هیدروپونیک برای افزایش بهره‌وری، همه و همه نیازمند دانش فنی و تجربه اجرایی است. هدف نهایی، رسیدن به محصولی باکیفیت و سودی پایدار است که تنها با تلفیق مهندسی دقیق و تجهیزات استاندارد محقق می‌شود. شرکت گل افروز با تکیه بر سال‌ها تجربه و توان تولیدی خود، آماده است تا از اولین قدم یعنی مشاوره و طراحی، تا لحظه برداشت محصول در کنار شما باشد.

سوالات متداول درباره انواع گلخانه

1. هزینه ساخت هر متر مربع گلخانه چقدر است و به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت تمام شده احداث گلخانه عدد ثابتی نیست و به فاکتورهایی مثل نوع سازه، ارتفاع ستون‌ها، نوع پوشش و تجهیزات هوشمند بستگی دارد.

2. آیا سازه‌های گل افروز دارای تاییدیه سازمان نظام مهندسی هستند؟

بله، صد در صد. تمام محاسبات سازه‌ای ما بر اساس آیین‌نامه‌های داخلی و استانداردهای بین‌المللی (مانند NGMA) انجام می‌شود. نقشه‌های طراحی شده توسط تیم مهندسی گل افروز، قابلیت اخذ تاییدیه از سازمان نظام مهندسی کشاورزی و دریافت مجوزهای لازم برای وام بانکی را دارند.

3. تفاوت سازه اسپانیایی با سازه‌های ایرانی معمولی در چیست؟

سازه اسپانیایی که تخصص اصلی ماست، دارای سقف قوس‌دار نوک تیز است که مقاومت بسیار بالایی در برابر برف و باد دارد و از چکه کردن قطرات آب روی گیاه جلوگیری می‌کند. همچنین این سازه‌ها دارای دریچه‌های تهویه سقفی بزرگ‌تری هستند که گردش هوا را بهبود می‌بخشند.

4. ساخت گلخانه هیدروپونیک نسبت به کشت خاکی چقدر سودآوری بیشتری دارد؟

اگرچه هزینه ساخت گلخانه هیدروپونیک در ابتدا کمی بالاتر است، اما این روش با کاهش ۹۰ درصدی مصرف آب و افزایش چند برابری تناژ محصول در واحد سطح، بازگشت سرمایه بسیار سریع‌تری دارد.

5. زمان لازم برای طراحی و اجرای کامل یک پروژه گلخانه چقدر است؟

مدت زمان اجرا به متراژ پروژه و شرایط زمین بستگی دارد. اما به طور معمول، برای یک پروژه استاندارد، پروسه تولید قطعات در کارخانه و نصب در محل، بین ۴۵ تا ۹۰ روز کاری زمان میبرد. تیم گل افروز با مدیریت دقیق پروژه، تلاش می‌کند تا سازه را در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با بالاترین کیفیت تحویل دهد تا شما سریع‌تر به مرحله کشت برسید.

6. آیا امکان بازدید از پروژه‌های اجرا شده توسط شرکت گل افروز وجود دارد؟

بله، ما به کیفیت کار خود اطمینان داریم و با هماهنگی قبلی، امکان بازدید از پروژه‌های فعال ما که بیش از ۹۵ هکتار در سراسر کشور اجرا شده‌اند، وجود دارد تا از نزدیک کیفیت سازه‌های پیچ و مهره‌ای، گالوانیزه ضد زنگ و تجهیزات نصب شده را بررسی کنید.